Nasze Gołębie
- rasy polskie

Jest to książka prezentująca polskie rasy gołębi z uwzględnieniem ich barwnych odmian -  zarówno ras popularnych, ginących oraz tych, które wyginęły bezpowrotnie. Zawiera ich pochodzenie, historię i opisy (wzorce). Gołębie przedstawione są w następujących grupach: uformowane, brodawczaki, dęte (garłacze), barwne, mewki, lotne oraz rasy, które wyginęły i rasy o spornym pochodzeniu.  Autor dość szeroko porusza kwestie ratowania ras polskich przed zagładą i historię polskiego gołębiarstwa. Podaje wykaz ras zarejestrowanych w EE (Europejskiej Federacji Hodowców) oraz opisuje treningi gołębi lotnych (figuralnych) i zasady oceny ich na konkursach.


Format B-5 (17x25cm), oprawa twarda, 220 str., ponad 130 kolorowych fotografii.

..

Cena: 48 zł

sposoby zamówienia







SPIS TREŚCI

Od autora
Gołąb a sprawa polska
Zarys historii polskiego gołębiarstwa
Wykaz ras zarejestrowanych w EE
Wykaz ras o zatwierdzonym wzorcu w Polsce
Historia i opis ras polskich
Grupa I - uformowane
Ryś polski
Rzeszowski wystawowy
Śląski tarczowy
Wrocławski wystawowy

Grupa II - brodawczaki

Brodawczak polski
Brodawczak podkarpacki
Brodawczak ostrowiecki
Listonosz polski
Turczyn polski krótkodzioby
Bagdeta częstochowska

Grupa IV - dęte (garłacze)

Garłacz górnośląski koroniaty
Stawak polski

Grupa V - barwne

Murzynek śląski

Grypa VIII - mewki

Mewka polska

Grupa IX - lotne

Barwnogłówka poznańska
Białoogon polski
Białoogon radomski
Dolnośląski biały łapciaty
Grzywacz polski
Kaliski biały
Koroniarz barwnoogoniasty
Koroniarz końcaty
Koroniarz sercaty
Szek polski i odmiany pokrewne (grupa krótkodzioby polski)
Krymka białostocka
Krymka polska
Łódzki pstry
Masłowy kutnowski
Maściuch polski
Motyl warszawski
Murzynek lotny
Murzyn polski
Orlik białostocki
Orlik polski
Orlik wileński
Polski tarczowy wysokolotny
Polski perłowy łapciaty
Polski srebrzysty łapciaty
Sokół gdański - gdański wysokolotny
Starogdański wysokolotny
Srebrniak polski
Pasiak srebrzysty
Pasiak srebrzysty szaroloty
Pasiak srebrzysty jarzębiaty
Pasiak srebrzysty jarzębiaty szaroloty
Biały czarnodzioby
Perłowy
Pasiak perłowy
Pasiak perłowy brązowoloty
Pasiak perłowy jarzębiaty
Pasiak perłowy jarzębiaty brązowoloty
Sroka łowicka
Sroczka polska krótkodzioba
Sroka polska (krakus)
Krótkodzioby tomaszowski
Wywrotek mazurski
Zagłębiowski lotny (tippler zaglębiowski)
Zamojski

Rasy które wyginęły

Białka polska
Kalina polska
Olbrzym polski

Rasy o spornym pochodzeniu

Białogłówka elbląska
Garłacz górnośląski białogłowy
Garłacze śląskie (odmiany gładkogłowe)
Śląski garłacz tęczowy
Garłacz cieszyński
Garłacz rybnicki

Gołębniki

Trening gołębi

Trening gołębi o locie figuralnym
Trening gołębi lotnych przy pomocy przenośnej skrzynki

Druki hodowlane

Zakończenie

Bibliografia

OD AUTORA

Nadrzędnym celem każdego narodu jest ochrona własnego dziedzictwa kulturowego. W Europie bez granic, o odrębności i tożsamości narodowej świadczyć będzie szeroko pojęta kultura oraz związany z nią dorobek poszczególnych nacji - w tym też rodzima hodowla zwierząt i roślin. Dlatego bardzo ważnym zadaniem jest skuteczna ochrona i właściwa promocja starych rodzimych ras. Dziedzictwo kulturowe narodu, to nie tylko zabytki architektury, malarstwo, rzeźba czy literatura. W szerokim pojęciu dziedzictwa mieści się cała spuścizna duchowa i materialna oddziedziczona po naszych praojcach, a więc i wiedza hodowlana przekazywana przez wieki z pokolenia na pokolenie. Wskutek zmian jakie niesie za sobą ewolucja społeczna, ta unikalna wiedza oraz cała plejada starych polskich ras, są coraz bardziej zagrożone zapomnieniem i zagładą. Musimy mieć świadomość, że zniszczenie nawet małej cząstki wielopokoleniowego dorobku polskich hodowców, stanowi niepowetowane zubożenie dziedzictwa całego narodu. Naszym obowiązkiem jest więc ochrona i zachowanie tych bezcennych wartości w celu przekazania ich następnym pokoleniom.

 ?SOS - ratujmy polskie rasy" - tym dramatycznym apelem rozpocząłem w 1995 r. ogólnopolską akcję ratowania polskich gołębi zagrożonych wyginięciem. Początki akcji ?SOS" nie były łatwe, gdyż był to okres braku powszechnej akceptacji, zrozumienia oraz poparcia dla tej nowatorskiej działalności. Tylko nieliczni hodowcy okazywali wsparcie i szczerze wierzyli w jej powodzenie. W tym też czasie niewielu hodowców i działaczy zdawało sobie sprawę z realnego zagrożenia dla dalszego istnienia wielu naszych starych ras gołębi i naprawdę alarmującej sytuacji - populacja niektórych osiągnęła poziom krytyczny.

Wiele znanych i licznie niegdyś hodowanych ras od dawna już nie pojawiało się na wystawach gołębi rasowych. Przyczyny tego zjawiska były złożone.

Stan ten częściowo można usprawiedliwić brakiem jednolitej organizacji zrzeszającej polskich hodowców oraz brakiem specjalistycznego czasopisma poświęconego tematyce hodowli gołębi rasowych. Nieliczne Związki działały samodzielnie w oderwaniu od istniejącej rzeczywistości.

Przełomowym wydarzeniem dla polskiego gołębiarstwa było powołanie w 1992 r. Polskiego Związku Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego (PZHGRiDO) z/s w Radomiu. Doprowadziło to w krótkim czasie do zjednoczenia ruchu hodowlanego w Polsce oraz powstania wielu nowych Oddziałów i Związków. Stworzone zostały formy prawne do prowadzenia jednolitej pracy hodowlanej i organizacyjnej. Milowym krokiem w kierunku normalizacji hodowli było opracowanie przez Eugeniusza Czepczyńskiego i Jana Michalskiego z Poznania ?Wzorców Gołębi Rasowych" (Poznań, 1993). Te okoliczności wydatnie ułatwiły mi propagowanie akcji ?SOS" - ratujmy polskie rasy".

Dzięki osobistym kontaktom udało mi się namówić do współpracy kilku wspaniałych hodowców - prawdziwych pasjonatów gołębiarstwa. To nie przypadek, że niektórzy z nich hodowali już rasy zagrożone wyginięciem i również poszukiwali kontaktu z hodowcami o podobnych zainteresowaniach. Ich nazwiska postaram się upamiętnić przy opisie poszczególnych ras polskich. Poznałem też wielu doświadczonych hodowców, którzy mogliby z powodzeniem zająć się ratowaniem ras zagrożonych wyginięciem, niestety brak im zapału i wiary we własne możliwości.

W ostatnich latach na zawsze odeszło wielu znakomitych starych hodowców, a ich hodowle uległy rozproszeniu lub trafiły w ręce osób przypadkowych.

Część hodowców z przyczyn obiektywnych zlikwidowała swoje gołębniki, natomiast wielu uległo zauroczeniu rasami zagranicznymi i rozpoczęło hodowlę kosztem ras rodzimych. Trudno nie wspomnieć o tych, którzy ze względów komercyjnych hodują rasy ?modne" i łatwe w utrzymaniu. Można by jeszcze wymienić kilka przyczyn upadku hodowli ras rodzimych. Jednym z grzechów głównych jest brak właściwej polityki hodowlanej tych ras. Zarzut ten nie dotyczy srebrniaka (i ras pochodnych) przesadnie i licznie hodowanych w niektórych regionach kraju. Rasy polskie zagrożone wyginięciem powinny być objęte ustawową ochroną. Obowiązek taki nakłada na nasze państwo ?Konwencja o ochronie różnorodności biologicznej", podpisana i ratyfikowana przez Polskę. Pełny tekst konwencji opublikowany został na stronach internetowych Instytutu Ochrony Środowiska. Niestety ani władze Związku, ani też odpowiednie instytucje państwowe nie interesują się tym problemem. Rzeczą konieczną jest opracowanie programu promocji ras polskich ze szczególnym uwzględnieniem ras zagrożonych wyginięciem. Ponadto rasy uznane za ginące winny być zwolnione z opłat wystawowych. Natomiast Zarząd Główny PZHGRiDO, jako organ uprawniony, powinien w trybie pilnym wystąpić do odpowiednich agend rządowych z prośbą o ustawową ochronę ras rodzimych, zagrożonych wyginięciem.

Jednak powodzenie akcji ?SOS" zależy wyłącznie od nas samych. Tylko liczny udział hodowców w programie ratowania ras polskich będzie gwarancją pełnego sukcesu. Niech więc hasło ?Polska rasa ozdobą naszego gołębnika" nie będzie pustym sloganem, ale autentycznym celem hodowców, którym bliski jest ich los. Zawsze uważałem, że podstawą naszego gołębiarstwa powinny być specjalistyczne Kluby zrzeszające hodowców i znawców danej rasy. Klub wcale nie musi być organizacją liczną i masową, a wręcz przeciwnie, powinien być na swój sposób organizacją elitarną, której członkami byliby tylko najlepsi hodowcy. To właśnie Klub powinien być odpowiedzialny za politykę hodowlaną oraz merytoryczne opracowanie wzorców.

Przez cały czas utrzymywałem - i nadal utrzymuję - liczne kontakty z hodowcami w całym kraju, stąd od dawna wiedziałem, że wiele rodzimych starych ras znajduje się na granicy wyginięcia. Wielokrotnie też wyjeżdżałem w różne regiony kraju w poszukiwaniu interesujących mnie gołębi, gdzie poznałem wielu znakomitych hodowców, którzy prawie całe swe życie poświęcili hodowli ulubionych polskich ras. Właśnie ci starzy hodowcy, byli dla mnie nieocenioną skarbnicą wiedzy o gołębiach. Wielka to strata, że ich ogromne doświadczenie oraz cenna wiedza nie zostały w pełni wykorzystane zarówno w hodowli, jak i opracowaniach dotyczących historii polskiego gołębiarstwa.

Owocem moich poszukiwań było sporządzenie wykazu ras polskich, ze szczególnym uwzględnieniem ras zagrożonych wyginięciem. Na podstawie przeprowadzonej analizy populacji, wyodrębniłem rasy, które znalazły się na granicy wyginięcia - tak powstała ?Czerwona księga ras polskich zagrożonych wyginięciem".

W pierwszej grupie umieściłem rasy, których nie udało się odnaleźć. Do nich należą: białka polska, kalina polska i olbrzym polski. Nieco później moje ustalenia potwierdziły, że wymienione rasy najprawdopodobniej wyginęły bezpowrotnie.

W drugiej grupie - określanej jako stan krytyczny - znalazły się rasy, które co prawda jeszcze istniały, lecz były bardzo nieliczne. Do nich należą: białoogon polski, biały czarnodzioby, maściuch polski (koroniaty i gładkogłowy), mewka polska odmiana jednolicie biała (szapotel), listonosz polski, turczyn krótkodzioby, starogdański lotny, odmiany barwne szeka polskiego, stawak polski oraz niektóre stare odmiany garłaczy śląskich, ujęte we wzorcu jako rasy niemieckie. Hodowla powyższych ras w Polsce była i nadal jest mocno zaniedbana.

W trzeciej grupie - o dużym stopniu zagrożenia - znalazły się: barwnogłówka poznańska, którą zawsze traktowałem jako rasę rdzennie Polską, pomimo że w europejskim wykazie ras zarejestrowana jest jako rasa niemiecka, białogłówka elbląska, również zarejestrowana jako rasa niemiecka, sroka polska (krakus), krymka polska, staluch polski i brodawczak świętokrzyski.

W czwartej grupie znalazły się znane i dość popularne rasy, których hodowla powinna być stale monitorowana: brodawczak polski (szczególnie odmiany jednobarwne), koroniarz końcaty, koroniarz sercaty, koroniarz barwnoogoniasty i mewka polska (odmiana tarczowa).

Ten wykaz obrazuje faktyczny stan zagrożenia i powinien skłonić do zastanowienia się nad skuteczną strategią ochrony i ratowania ginących polskich ras.

Zbigniew Gilarski