 |
||
 |
||
Waldemar Mioduszewski
Budowa stawów
Format A5 (15 x 21 cm), 118 stron.
Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie roli i funkcji stawów oraz podanie podstawowych informacji dotyczących planowania, budowy i użytkowania tego typu obiektów. Pod pojęciem ?staw" rozumie się niewielki zbiornik wodny, o powierzchni od kilkuset metrów kwadratowych do kilkunastu hektarów. Zazwyczaj jest to płytki zbiornik zasilany wodami gruntowymi lub przez wody rzeczne. Może to być również zbiornik powstały na skutek przegrodzenia doliny i koryta rzeki budowlą piętrzącą. Publikacja ta nie obejmuje takich zbiorników, jak "oczka wodne" w ozdobnych ogrodach i parkach, które często zasilane są wodami z sieci wodociągowej. Pominięto tu również całą problematykę budowy i eksploatacji towarowych stawów rybnych. Oba te zagadnienia posiadają bogatą literaturę przedmiotu. Niniejszą książkę kierujemy do tych czytelników, którzy chcą wybudować staw (niewielki zbiornik wodny), którego zasilanie oparte jest na gromadzeniu wód naturalnych. Omówiono stawy kopane jak i zbiorniki zaporowe, które w wielu przypadkach mogą być wykonane sposobem gospodarczym, a ich użytkowanie nie wymaga powoływania specjalnych służb eksploatacyjnych.
Cena: 29 zł
sposoby zamówienia
Stawy - małe zbiorniki zaporowe - zawsze stanowiły ważny element w otoczeniu człowieka i przez całe stulecia budowano je na potrzeby gospodarcze oraz w celach ozdobnych. Analiza starych map i planów sytuacyjnych dowodzi, że istniało wiele różnego typu zbiorników wodnych zarówno naturalnych, jak i sztucznych. Powszechne było podpiętrzanie cieków do celów gospodarczych (młynówki, folusze, tartaki, małe elektrownie wodne, stawy rybne itp.). Ponadto występowały wypełnione wodą liczne, niewielkie zagłębienia (oczka wodne) i mokradła retencjonujące wody opadowe.
Duża liczba naturalnych i sztucznych akwenów została z różnych powodów zlikwidowana. Zniszczeniu uległo tysiące piętrzeń młyńskich, wiele stawów na obszarze miast i wsi zasypano i zamieniono na tereny budowlane. Ogromną liczbę naturalnych oczek wodnych na obszarach rolniczych i leśnych odwodniono, a obszary te zalesiono lub zamieniono na grunty rolne. Odwodnienia, jak również inne antropogeniczne przekształcenia krajobrazu rolniczego spowodowały znaczne zmniejszenie zdolności retencyjnych terenów rolnych i leśnych, przyśpieszając odpływ z małych zlewni rzecznych.
Likwidacja oczek wodnych i piętrzeń dodatkowo spowodowała nasilenie erozji dennej i obniżenie poziomu wody w cieku, a tym samym obniżenie wód gruntowych w dolinach. Powoduje to często nadmierne przesuszenie gleb, szczególnie organicznych, a w niektórych przypadkach degradację walorów przyrodniczych torfowisk i mokradeł. Likwidacja małych zbiorników wodnych spowodowała znaczne zubożenie krajobrazu, zmniejszenie biologicznej różnorodności, ale również była przyczyną utraty wielu korzyści ekonomicznych. Coraz wyraźniej widać, że budowa niewielkich zbiorników wodnych może przynieść korzyści nie tylko estetyczne i przyrodnicze, ale również przyczynić się do poprawy zaopatrzenia w wodę, w tym ograniczenia skutków suszy.
W wielu krajach podejmuje się różnego typu działania stymulujące budowę niewielkich stawów. Coraz bardziej docenia się kąpiele w ?naturalnym stawie" zamiast pływania w basenie napełnionym wodą ze środkami dezynfekującymi.
W Polsce kilkakrotnie podejmowano akcje dla rozwoju tzw. małej retencji, w skład której wchodzi budowa małych zbiorników wodnych. W 1995 r. Ministrowie Rolnictwa i Środowiska podpisali porozumienie dotyczące współpracy w zakresie programu rozwoju małej retencji. Porozumienie to m.in. przewiduje wsparcie finansowe budowy małych zbiorników wodnych, głównie przez wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej.
W książce wykorzystano wyniki prac badawczych prowadzonych w Instytucie Melioracji i Użytków Zielonych (IMUZ), a jej treść oparto w dużym stopniu o wydaną wcześniej przez IMUZ publikację naukową - ?Małe zbiorniki wodne". Autor serdecznie dziękuje współpracownikom z Zakładu Zasobów Wodnych IMUZ za pomoc w przygotowaniu niniejszej książki.
SPIS TREŚCI
(skrócony)
Wstęp
Funkcje stawów
- klasyfikacja zbiorników wodnych
- rola stawów w kształtowaniu obiegu wody
- ekologiczne i gospodarcze funkcje stawów
- wpływ zbiorników na wody podziemne
- walory ekologiczne i hydrologiczne stawów
Planowanie i projektowanie stawów
- przeznaczenie stawów
- źródła zasilania stawów
- studia i analizy przedprojektowe
Konstrukcja budowli i urządzeń do retencjonowania wód powierzchniowych
- podstawowe zasady projektowania i wykonawstwa budowli wodnych
- zapora ziemna (grobla)
- umocnienia i uszczelnienia
- budowle piętrzące i upustowe
- kontrola wykonania robót
Eksploatacja i utrzymania stawów
- urządzenie i zagospodarowanie czaszy stawów
- eksploatacja stawu i urządzeń piętrzących