 |
||
 |
||
Pszczoły. Pasieka towarowa Czesław Typański
Format 14,5 x 21 cm, 210 s., miękka oprawa, papier zwykły (offsetowy), wkładki na pap. kredowym z kolorowymi zdjęciami, rysunki.
Cena 31 zł
sposoby zamówienia
Spis treści
I. Wiadomości wprowadzające
II. Lokalizacja i dostosowanie wielkości pasieki do bazy pożytkowej
Sady przydomowe
Przestrzenie otwarte
Lasy
Tereny polowo-leśne
Pożytki w zasięgu lotu pszczół
Obliczanie wydajności pastwiska pszczelego
Pożytki naturalne
Monokultury
Podwożenie pasiek
III. Higiena miodobrania i postępowanie z miodem
IV. Sprzęt pasieczny, jego modernizacja i wprowadzanie postępu technicznego
Ul
Deski wylotowe
Podkarmiaczki
Wypełniacze wnętrza
Ramka
Odstępniki
Szczebelki
Wprawianie węży
Ograniczenie czerwienią
Uliki odkładowe
Rojnica
Ramka hodowlana
Ścieśniacze
Zaplecze gospodarcze
Poławiacze pyłku
V. Gospodarka pasieczna z uwzględnieniem profilaktyki i walki z chorobami
Praca pasieczna po głównym pożytku
Zakończenie miodobrania i segregacja ramek z woszczyną
Ocena oraz układanie gniazda
Karmienie
Zdejmowanie nadstawek, wycena zapasów i uzupełnianie pokarmu
VI. Przygotowanie rodzin pszczelich do zimy po zakarmieniu
Skład biologiczny rodziny pszczelej po zakarmieniu
Zimowanie w zależności od typu ula
Wentylacja
Ocieplanie
Opieka nad pasieką zimą
VII. Prace po zakończeniu sezonu
Segregacja ramek z woszczyną i pozyskiwanie propolisu
Wycinanie i topienie woszczyny
Przechowywanie woszczyny
Oczyszczanie wosku i wyrób węży
Wprawianie
VIII. Oblot i prace wczesnowiosenne
Obserwacje oblotu
Czyszczenie dennic (podmiatanie)
Pobieżny sprawdzian zapasów
Główny przegląd
IX. Doprowadzenie rodzin pszczelich do siły
Pobudzanie rodzin pszczelich do rozwoju
Ciasto miodowo-cukrowe
Utrzymanie mikroklimatu w ulu
Powiększanie gniazd
Wyrównywanie siły w rodzinach pszczelich
X. Prace w czasie trwania pożytku i miodobranie
Dodawanie ramek z węża
Zapobieganie nastrojom rojowym
Robienie odkładów
Rójka
Gromadzenie ramek z pierzgąMiodobranie
Przygotowanie miodu do sprzedaży
XI. Powiększenie pasieki przez odkłady zintegrowane z wychowem matek
Zasiedlanie ulika odkładowego
Dodawanie mateczników
Wychów matek
Wychów matek przy użyciu ramki Jentera
Zasiedlanie uli młodymi rodzinami
XII. Terminarz prac w pasiece towarowej - stacjonarnej
XIII. Gospodarka wędrowna
XIV. Prowadzenie pasieki towarowej w ulach wielokorpusowych
Ul wielokorpusowy
Zimowanie
Prace po pierwszym oblocie
Przestawianie korpusów
Prace w czasie trwania pożytku i zapobieganie rójkom
Postępowanie z rodzinami w nastroju rojowym
Rozmnażanie przez odkiady
Wychów matek
Dodawanie matekUkładanie gniazd na zimę
XV. Prowadzenie gospodarki pasiecznej w ulach leżakach
XVI. Możliwości intensyfikacji gospodarki pasiecznej przez wprowadzenie
produkcji wielokierunkowej
Poławianie pyłku
Niezbędne warunki dla pozyskiwania pyłku kwiatowego
Pozyskiwanie pierzgi
Pozyskiwanie mleczka pszczelego
Pozyskiwanie propolisu (kitu pszczelego)
Pozyskiwanie jadu pszczelego
XVII. Profilaktyka oraz walka z chorobami i szkodnikami w pasiekach
Towarowych
Zapobieganie chorobom przez odkażanie
Wpływ pokarmu na zdrowotność pszczół
Lokalizacja i higiena obiektów
Zwalczanie szkodników pszczół
Rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych
Przepisy prawne obowiązujące przy zwalczaniu chorób zakaźnych
Zasady higieny w okresie wiosennym
Zasady higieny w okresie letnio-jesiennym
XIX. Pasieki towarowe w aspekcie przyrodniczo-ekonomicznym
Rola pszczół w zapylaniu
Produkcja miodu w naszej szerokości geograficznej, a w strefie międzyzwrotnikowej
Produkty pszczele
Miód
Pyłek kwiatowy
Propolis (kit pszczeli)
Mleczko pszczele
Jad pszczeli
Aspekty ekonomiczne prowadzenia pasieki-towarowej
XX. Ochrona pszczół przed wytruciami
Postępowanie przy zatruciach
XXI. Odpowiedzialność materialna i karna pszczelarzy z tytułu pożądlenia
XXII. Organizacja polskiego pszczelarstwa
Struktury organizacyjne
Praca społeczna aktywu pszczelarskiego
XXIII. Literatura
WSTĘP
Pszczelarstwo polskie po 1990 roku znalazło się w nowej sytuacji ekonomicznej. Przestała istnieć gospodarka centralnie sterowana, a rozwijający się stopniowo wolny rynek przyczynił się do obniżania cen na produkty pszczele do granic opłacalności.
W efekcie upadają małe pasieki, a liczba rodzin pszczelich zmniejszyła się i nie przekracza obecnie 1 miliona. Zachodzi obawa, że po wejściu Polski do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, przy bezcłowym napływie towarów z zagranicy, kryzys naszego pszczelarstwa może się pogłębić. Zasadniczą przyczyną tego zjawiska są małe, amatorskie pasieki. One to w przyszłości nie wytrzymają konkurencji z rynkiem zachodnim, gdzie produkcją miodu zajmują się tylko duże, opłacalne ekonomicznie, pasieki towarowe. Natomiast małe - prowadzone przez amatorów - działają poza strefą rentowności. U nas w dalszym ciągu dominuj ą pszczelarze wytwarzający niedużo masy towarowej. Wynika to z obliczeń statystycznych - na około 40 mieszkańców przypada jedna rodzina pszczela, produkująca rocznie przeciętnie 10 kg miodu. A więc na jedną osobę przypada rocznie 25 dag i takie jest też spożycie tego produktu. W kraju są pasieki towarowe, ale ich produkcja nie wystarcza na pokrycie zapotrzebowania rynku. Małe
pasieki natomiast nie potrafią tanio wytwarzać. Wniosek jest jeden, w miejsce tych upadających muszą wejść takie, które pokryją zapotrzebowanie na miód. W przeciwnym razie rynek krajowy będzie uzależniony od importu.
Pasieka towarowa to nie tylko duża liczba rodzin pszczelich, lecz także niski koszt produkcji - na co składa się wiele różnych czynników, które zostaną przez autora w tej książce opisane. Na przykład problem stanowi wyszukiwanie i dodawanie matek pszczelich, a przecież tę pracę można wyeliminować z gospodarki pasiecznej. Ileż to kłopotu sprawia przestarzały sprzęt, a wreszcie walka z chorobami i szkodnikami.
Jeżeli te zabiegi zostaną zintegrowane z całoroczną gospodarką pasieczną- nie będą zajmowały dużo czasu. Wielu pszczelarzy nie potrafi samodzielnie pracować, me zdając sobie sprawy z tego, że każda pomoc to podwyższenie kosztów produkcji. Człowiek prowadzący pasiekę towarową musi być wysokiej klasy fachowcem, a na pszczelarstwo nie może patrzeć z osobistego punktu widzenia, lecz odbierać je nie tylko jako jedną z gałęzi gospodarczej w kraju, ale i w świecie, gdyż w przeciwnym razie nie zrozumie zjawisk jakie go bezpośrednio dotyczą.
W świecie w tej branży w ostatnim 25-leciu zaszły poważne zmiany.
Pszczoły ze strefy umiarkowanej, tak półkuli północnej jak i południowej, znalazły się w strefie klimatu gorącego. Dlaczego tak się stało? Otóż tamtejsze (z klimatu podzwrotnikowego) gromadzą małe ilości miodu (nie robią zapasów na zimę, ponieważ jej nie ma), w przeciwieństwie do naszych - rodzimych, którym jest on niezbędny do przeżycia^ Aby więc zwiększyć produkcję miodu osiedlono tam pszczoły z naszej sfrefy klimatycznej które również w innych warunkach gromadzą duże ilości miodu, gdyż tak są uwarunkowane genetycznie. Pomimo, że nie ma tam zimy takiej jak u nas, a pożytek trwa bardzo długo, natomiast okres deszczowy (czyli zima) szybko mija i znowu jest pożytek. Dzienny wziątek jest bardzo duży, o wysokiej zawartości wody, której pszczoły me potrafią należycie odparować. Tamtejsi pszczelarze ten niedojrzały miód wybierają, gdyż nie mieści się w ulach i niekiedy, dosuszony w sposób sztuczny, trafia na rynki światowe po bardzo niskiej cenie.
Jest to produkt małowartościowy, ale w przyszłości może stać się dla naszego miodu konkurencją. Problem ten dotyczy wszystkich pszczelarzy i każdy z nas osobno jest bezradny. Natomiast Związek Pszczelarski jako organizacja branżowa może temu zaradzić, aby taki miód, o niskiej wartości nie zdominował handlu. Przykładem możliwości Związku było zwalczanie warrozy u tych, których interesowały wcześniej tylko własne pszczoły O chorobie dowiedzieli się wówczas, kiedy całe rodziny zaczęły im padać, przedtem gdy ich informowano o tej chorobie zaklinali się, że w ich pasiekach ona nie występuje. Polski Związek Pszczelarski reprezentuje wszystkich, także tych nie zrzeszonych, ale pszczelarze niechętnie gamą się do pracy w swych organizacjach bo jako drobni producenci nie dostrzegaj ą w tym własnego interesu. Aktywnymi działaczami są najczęściej ci, którzy prowadzą duże pasieki W kraju mało jest pszczelarzy utrzymujących się wyłącznie z pracy przy pszczołach. A przecież pasieki towarowe nietrudno rozmieścić w okolicy tak, aby w miejscach o roślinności bogatej w pożytek ustawić maksymalną liczbę rodzin pszczelich, a na terenach o uboższych mniej. Łatwiej organizuje się dojazd dysponując odpowiednimi środkami lokomocji. Takie pasieki są w każdej chwili przygotowane do przewożenia na rzepak względnie inne monokultury. Właściciele dużych pasiek zdają sobie także sprawę z przepszczelenia terenu i nie ustawią uli w sąsiedztwie innych pasiek, co nagminnie robią amatorzy.
W dużych gospodarstwach pasiecznych prace w ciągu roku są ujęte w pewne organizacyjne ramy. W takiej pasiece przyjęto odpowiedni model gospodarowania. Obowiązują terminy, które należy przestrzegać, jak np. wychów matek, czy zakończenie karmienia. Pasieki liczące po kilkaset uli, rozmieszczone na pewnym obszarze, w grupach po 20-30 i więcej pni (w zależności od bazy pożytkowej), obsługuje się według pewnego schematu. Na przykład dodawanie węży i przenoszenie ramek z czerwiem do górnej kondygnacji odbywa się we wszystkich pasiekach w odpowiedniej kolejności. Podobnie przebiegają miodobranie czy karmienie. Jeżeli likwidujemy rodziny bez matek lub z matkami nie nadającymi się do dalszego użytkowania to wykonujemy tę pracę we wszystkich pasiekach.
Po zakończeniu tych czynności przystępujemy do osadzania młodych rodzin z ulików odkładowych itd. I w tym przypadku organizuje się pracę w sposób gwarantujący bardziej ekonomiczne wykorzystanie czasu. W amatorskich traci się go dużo pracując tradycyjnie, tj. wykonując jednocześnie różne czynności. Duże pasieki towarowe, prowadzone przez profesjonalistów, są odpowiednio zaopatrzone w leki, dysponują lepszym sprzętem, co zwiększa wydajność, a zmniejsza uciążliwość wykonywanych prac. Pszczelarze ci przerabiając woszczynę we własnym zakresie uzyskują wosk oraz wykonują węzę. Odpowiedni materiał hodowlany, jaki można dostać w różnych ośrodkach hodowli pszczół, łatwiej nabyć prowadzącemu dużą pasiekę niż amatorowi. Ponadto pszczelarze zawodowcy są lepiej zorganizowani, a także mają większe rozeznanie, gdzie i jaki materiał hodowlany oraz za jaką cenę można nabyć.
Tak pokrótce przedstawiają się zagadnienia zawarte w tej książce. Oparte są one na moich 40-letnich doświadczeniach, bo tyleż to lat prowadzę samodzielnie pasieki. Pszczelarze chcący przekształcić swoje pasieki w towarowe, przynoszące określone efekty ekonomiczne muszą zrezygnować z dotychczasowych przyzwyczajeń. Nieraz są to nawyki, ale najczęściej niestety raczej utrudniają pracę. I właśnie temu, w poszczególnych rozdziałach poświęcam sporo uwagi. Być może dla wielu stanie się ona poradnikiem w szybkim i efektywnym przekształceniu pasieki. Tego właśnie pragnąłbym, tak dla pszczelarzy, jak i dla naszych obecnych oraz przyszłych klientów.
Autor
PS
Wszelkie uwagi dotyczące poruszanych problemów, jak i ewentualnie nowatorskie pomysły udokumentowane odpowiednimi zdjęciami oraz rysunkami proszę nadsyłać do redakcji.
PWRiL - Poznań, ul. Winogrady 10
61-663 Poznań